19 Οκτωβρίου 2008

H αντιμετώπιση της Διάσπασης Προσοχής: Τι πραγματικά μπορεί να βοηθήσει.

Όπως είχαμε υποσχεθεί θα αναφερθούμε στην αντιμετώπιση του ζητήματος της Διάσπασης Προσοχής κατά τoν ψυχίατρο-συγγραφέα, με διάσπαση προσοχής Ned Hallowell.

Στο βιβλίο του "Delivered from Distraction", κεφάλαιο 20, σελίδα 173 αναφέρει:
"Είτε πρόκειται για παιδιά είτε για ενήλικες, η αντιμετώπιση της διάσπασης προσοχής καλό να είναι κατανοητή και να περιλαμβάνει σειρά από ποικίλες παρεμβάσεις, πέρα από την φαρμακευτική αγωγή ή κάποιο άλλη μεμονωμένη ενέργεια. Σε μακροχρόνιο επίπεδο πρέπει να παρέχεται βοήθεια στο άτομο που την αντιμετωπίζει γιατί γενικά η ΔΕΠ δεν εξαφανίζεται έτσι απλά από την ζωή μας."

"Το σχέδιο αντιμετώπισης περιλαμβάνει τα παρακάτω 8 βήματα: Δεν είναι απαραίτητο να εφαρμοστεί κατά γράμμα, αλλά καλό είναι να το έχουμε υπόψη μας:

1) Διάγνωση, η οποία πρέπει να περιλαμβάνει αναγνώριση των ταλέντων και δυνατών σημείων του εξεταζόμενου.

2)Εφαρμογή σχεδίου 5 βημάτων που προωθεί τα ταλέντα και τις ισχυρά σημεία του ατόμου.

3) Εκπαίδευση

4) Αλλαγές στον τρόπο ζωής (changes in lifestyle)

5) Ύπαρξη Δομής στην ζωή

6) Κάποια μορφή συμβουλευτικής, όπως coaching, ψυχοθεραπεία, επαγγελματική συμβουλευτική, συμβουλευτική ζευγαριού, οικογενειακή θεραπεία κ.α.

7) Ποικίλες άλλες θεραπείες που μπορούν να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα της φαρμακευτικής αγωγής ή και να την αντικαταστήσουν εντελώς. Παραδειγμα ασκήσεις που γυμνάζουν τμήμα του εγκεφάλου (cerebellum), διατροφικές παρεμβάσεις κ.α.

8) Φαρμακευτική αγωγή (αν επιθυμείτε)

1ο Βήμα:
H Διάγνωση
πρέπει να περιλαμβάνει αναγνώριση των ταλέντων και δυνατών σημείων μας. Όταν γίνει η διάγνωση ανοίγει η πόρτα της θεραπείας. Πρέπει να σιγουρευτείτε πως η διάγνωση είναι ακριβής και πλήρης, και λαμβάνει υπόψη την πιθανή συνύπαρξη άλλων προβλημάτων. Η διάγνωση θα πρέπει να περιγράφει τα πιθανά ταλέντα και ισχυρά σημεία, γιατί σε αυτά θα βασισθεί η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμηση.
Η διάγνωση είναι θεραπευτική από μόνη της. Όταν λαμβάνεις την διάγνωση για ΔΕΠ (ADD) "σπας" όλες τις ηθικές διαγνώσεις (για το τι είσαι και τι δεν είσαι) που είχαν φωλιάσει μέσα σου πολλά χρόνια.

2ο Βήμα:
Εφαρμογή του σχεδίου 5 βημάτων που προωθεί τα ταλέντα και τις δυνάμεις του ατόμου. Σε προηγούμενη ανάρτηση αναφέραμε πως από το "παιχνίδι", την "εξάσκηση" καταλήγουμε στην "αναγνώριση" για αυτό που κάνουμε και την "σύνδεση" με άλλους.

3ο Βήμα:
Εκπαίδευση. Ο τρόπος που κάνεις την διάγνωση να είναι θεραπευτική είναι με το να μαθαίνεις περισσότερα για το τρόπο που λειτουργεί το μυαλό σου και σχετικά με την διάσπαση προσοχής. Έχεις ανάγκη να μάθεις τί είναι και τι δεν είναι ΔΕΠ (ADD). Έχεις ανάγκη να εκπαιδεύσεις και άλλα μέλη της οικογένειάς σου σχετικά με αυτήν. Θα χρειαστεί να την εξηγήσετε σε δάσκαλους ή σε άλλα άτομα με τα οποία έρχεται σε επαφή το παιδί σας. Η οικογενειακή και η θεραπεία σχέσεων βοηθά πολύ σε αυτό. Στις Η.Π.Α. υπάρχουν διάφορες οργανώσεις (θα τις αναφέρουμε μελλοντικά) οι οποίες εκδίδουν εκπαιδευτικό υλικό, χρήσιμο για να βγει η αλήθεια σχετικά με την διάσπαση προσοχής σε ένα ευρύ κοινό.

4ο Βήμα :
Αλλαγές στο στον τρόπο ζωής

1) Ύπνος. Οι περισσότεροι άνθρωποι με διάσπαση προσοχής δεν λαμβάνουν αρκετό ύπνο. Κάθονται μέχρι αργά το βράδυ στον computer τους ή χαζεύοντας τηλεόραση και έχουν τεράστιο πρόβλημα να σηκωθούν την άλλη μέρα το πρωί από το κρεβάτι. Στην πραγματικότητα διάφορες διαταραχές ύπνου, όπως η "delayed sleep latency" η "sleep apnea" μπορεί να συνδεθούν με την διάσπαση προσοχής. Μπορείτε να συμβουλευτείτε έναν "ειδικό ύπνου" αν δεν ξυπνάτε κάθε πρωί, νιώθοντας ανανεωμένος από τον βραδινό σας ύπνο ή αν δεν έχετε αρκετό ύπνο. "Αρκετός" ύπνος είναι εκείνος που σου χρειάζεται για να ξυπνήσεις, χωρίς ξυπνητήρι.

2) Διατροφή. Το όλο ζήτημα της διατροφής σε σχέση με τον εγκέφαλο είναι σε μεγάλη άνθιση. Αυτό που τρώμε είναι τόσο ισχυρό, αν όχι πιο ισχυρό από οποιοδήποτε φάρμακο. (Θα αναφερθούμε στο μέλλον και στο κεφάλαιο 25, σελ.205 του εν λόγω βιβλίου και στις προτάσεις του D. Amen)

3) Άσκηση. Μια από τις καλύτερες θεραπείες για την διάσπαση προσοχής είναι η σωματική άσκηση. Μην στερείτε από τα παιδιά σας την σωματική δραστηριότητα, την έχουν ανάγκη. Μπορείτε να γυμναστείτε όταν εργάζεστε ή διαβάζετε και νιώθετε πως έχετε μειωμένη ζωτικότητα ή αποσπάστε εύκολα. Σηκωθείτε απλά κάντε μερικά πηδηματάκια (jumping jacks) και μερικές διατάσεις (stretches).

Αν κάνετε κάποια σταθερή φυσική δραστηριότητα (άθληση) κάθε εβδομάδα, το μυαλό σας θα είναι καλύτερα συγκεντρωμένο καθ όλη την διάρκεια κάθε μέρας. Δέκα λεπτά γυμναστικής κάθε μέρα προσφέρει τα ίδια πλεονεκτήματα -χωρίς τις παρενέργειες- όσο μια δόση Prozac συνδυασμένη με μια δόση Ritalin.

4)Προσευχή-Διαλογισμός-Χαλαρωτικές τεχνικές.
Υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός στοιχείων έρευνας που αποδεικνύει πως η καθημερινή προσευχή ή διαλογισμός ή τεχνικές χαλάρωσης βοηθούν στην συγκέντρωση και ηρεμούν το νου. Αυτό μπορεί να γίνει και από ενήλικες και από τα παιδιά. (μπορούμε να μάθουμε τα παιδιά μας στις τεχνικές αυτές)

5)Θετικές Ανθρώπινες Επαφές: Στις μέρες μας, οι περισσότεροι άνθρωποι με ή χωρίς διάσπαση προσοχής δεν λαμβάνουν αρκετή ανθρώπινη επαφή. Αυτό είναι ιδιαίτερα αληθές και για τους ανθρώπους με ΔΕΠ που έχουν να αντιμετωπίσουν αρκετές κατηγορίες, υπενθυμίσεις, διορθώσεις, επικρίσεις. Σιγουρέψου ότι λαμβάνεις και αρκετές θετικές στιγμές καθημερινά.

Να αναφέρουμε εδώ πως ο συγγραφέας έχει γράψει και ένα πολύ ζεστό και αληθινό βιβλίο για την αξία των ανθρώπινων επαφών το connect.

5ο Βήμα:
Δομή.Εδώ αναφερόμαστε σε κάθε συνήθεια ή εξωτερική πηγή, όπως λίστα ή σύστημα αρχειοθέτησης που δημιουργείς έξω από το μυαλό για να καλύψεις ότι λείπει μέσα στο μυαλό. Τα "ΔΕΠ μυαλά" δεν έχουν αρκετά συστήματα αρχειοθέτησης. Δεν αποκτούν με φυσικό τρόπο την συνήθεια να είναι στην ώρα τους, χάνουν επίσης πράγματα. Όσο περισσότερο βάζετε την φαντασία σας, τόσο περισσότερο μπορείτε να σκεφθείτε ποικίλες δομές, υπενθυμιστικά συστήματα, συστήματα που μαθαίνετε τον εαυτό σας, που μπορούν να σας βοηθήσουν αποτελεσματικά.

6ο Βήμα:

Κάποια μορφή Συμβουλευτικής θεραπείας. Ανάλογα με τις ανάγκες σας, διάφορες μορφές θεραπείας μπορούν να βοηθήσουν. Οικογενειακή θεραπεία και θεραπεία ζευγαριού μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη. Ομαδική θεραπεία για ενήλικους με διάσπαση προσοχής είναι μια από τις καλύτερες παρεμβάσεις που έχει διαπιστώσει ο Hallowell. (Ευχή να δούμε μια και στην Αθήνα σύντομα). Και το "coaching" - να δουλεύεις με κάποιον που σε βοηθά να γίνεις οργανωμένος και να κάνεις σχέδια για να πετύχεις τους στόχους σου, είναι μια από τις πιο πρακτικές και αποτελεσματικές θεραπείες για ενήλικους με διάσπαση προσοχής ή και για ανήλικους που είναι αρκετά ώριμοι να θέλουν να λάβουν από κάποιον καθοδήγηση.

7ο Βήμα:
Ποικίλες άλλες συμπληρωματικές θεραπείες ή εναλλακτικές θεραπείες. Παράδειγμα διατροφικές θεραπείες, η μέθοδος Dore, μέθοδοι cerebellar τόνωσης όπως η μέθοδος Οrton-Gillingham

8o βήμα: Φαρμακευτική αγωγή. Σύμφωνα με τις πιο ενημερωμένες και αξιόπιστες έρευνες που έχουμε σήμερα, καμία θεραπεία δεν είναι τόσο ασφαλής και αποτελεσματική στην αντιμετώπιση της διάσπασης προσοχής όσο η φαρμακευτική. Κάποια φαρμακευτική αγωγή θα ταιριάξει με 80% των ανθρώπων με ελάχιστες ή καθόλου παρενέργειες. Η φαρμακευτική αγωγή δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μεμονωμένα αλλά ως μέρος ενός ευρύτερου θεραπευτικού πλάνου. Και φυσικά δεν πρέπει να λαμβάνετε αγωγή αν δεν θέλετε. Οι εναλλακτικές μπορεί να δουλέψουν εξίσου καλά. Θα πρέπει να ξέρετε γράφει ο γιατρός Hallowell πως η φαρμακευτική αγωγή είναι η μοναδική πιο αποτελεσματική αγωγή για διάσπαση προσοχής που έχει αναπτυχθεί έως σήμερα.

Να προσθέσουμε πως σε τηλεφωνική συζήτηση που είχαμε με τον Hallowell, μας ανέφερε πως ο ίδιος δεν λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή χωρίς να μας εξηγήσει τους λόγους. Προσωπικά δεν έχω δοκιμάσει ποτέ ritalin ή και κάτι αντίστοιχο. (έχω περιέργεια). Ακολουθώ ομοιοπαθητική αγωγή με ένα καλό γιατρό, την οποία θα πρότεινα σε κάθε άτομο με ή χωρίς διάσπαση προσοχής. Θεωρώ τον εαυτό μου ευαίσθητο και ακόμα κάποια συμπληρώματα διατροφής Ω3, που προτείνονται μου φαίνοντα κάπως δύσπεπτα. Οι πολυβιταμίνες σε αναβράζοντα δίσκια είναι εύπεπτες. Τέλος να αναφέρουμε πως ο Hallowell καθημερινά λαμβάνει τα συμπληρώματα Juice Plus+ και Reliv.

2 Οκτωβρίου 2008

Διάσπαση Προσοχής Ενηλίκων και αισθήματα ντροπής

Το να έχει γεννηθεί κάποιος με το ταμπεραμέντο της διάσπασης προσοχής συχνά παρομοιάζεται από τον Hallowell με την κίνηση ενός καταρράκτη. Το μυαλό μας έχει τεράστια ενέργεια, φοβερή δύναμη και ορμή. Εκείνο που πρέπει να κάνουμε στην ζωή μας είναι να "χτίσουμε ένα υδροηλεκτρικό εργοστάσιο". Με απλά λόγια να μάθουμε να αξιοποιούμε όλη αυτήν την δύναμη προς κάποιο χρήσιμο αποτέλεσμα.

Όταν ξεκινά η θεραπεία μας (με την ενημέρωση, την συνειδητοποίηση κλπ) υπάρχει πρόοδος. Πρέπει να έχουμε κατά νου τα ακόλουθα που μπορεί να μας καθυστερήσουν. Στα αγγλικά τα κωδικοποιεί με τα αρχικά SPIN (don't SPIN) (S: shame, P: Pessimism and negativity, I: Isolation, N: no creative or productive outlet)

Σήμερα αναλύουμε τα περι ντροπής που νιώθει συχνά ένα άτομο με διάσπαση προσοχής:

"Όσο μεγαλώνεις τόσο πιο ντροπή θα νιώθεις αν δεν έχεις λάβει την διάγνωση για ADD. Νιώθεις ντροπή για την ακαταστασία στην τσάντα σου, ντροπή για το πόσο αργείς συνήθως, όσο και αν προσπαθείς να είσαι στην ώρα σου, ντροπή που δεν χρησιμοποίησες περισσότερες από τις δυνατότητες σου..."

Η ντροπή μπορεί να πάει και βαθύτερα. Μπορείς να νιώθεις ντροπή για τις σκέψεις σου ή τις επιθυμίες σου. Μπορεί να νιώθεις ότι ο μοναδικός τρόπος για να γίνεις αποδεκτός από τους άλλους είναι να βάλεις ένα προσωπείο, μια μάσκα και ο βαθύτερος, πραγματικός εαυτός σου να παραμένει κρυμμένος
Τέτοια ντροπή γίνεται τοξική και τραυματική για τον εαυτό μας. Ανεβάζει τα επίπεδα άγχους μας και επηρεάζει αρνητικά την μνήμη και τις λειτουργίες διαχείρισης του οργανισμού.
Μπορεί ο δάσκαλος του Δημοτικού να φύτεψε πρώτος το σπόρο της ντροπής στα άτομα με διάσπαση προσοχής, τα ίδια όμως τώρα την κάνουν πιο έντονη. Φαντάζεσαι σκληρές κριτικές και σχόλια παντού, σαν ο κόσμος να ήταν γεμάτος από κάποιους από τους επικριτικούς δασκάλους και καθηγητές που είχες. Προβάλουμε έτσι τις αυστηρές κριτικές σε όποιον συναντούμε. Σύντομα ο κόσμος γίνεται ένα τεράστιο πεδίο από επικριτικά μάτια και η μόνη λύση σου είναι να κρυφτείς.

Με την βοήθεια ενός θεραπευτή, ενός φίλου, ενός/μίας συζύγου, με κάποιον, γιατί είναι δύσκολο να το κάνεις από μόνος σου, έχεις ανάγκη να "εξομολογηθείς" όσες κατά την γνώμη σου είναι οι "αμαρτίες" σου. Όταν το κάνεις αυτό θα ανακαλύψεις ότι τελικά δεν ήταν και τόσο "αμαρτίες" στα μάτια των άλλων όσο στα δικά σου. Είναι απολύτως εντάξει που υπάρχει ακαταστασία, οι άνθρωποι απολαμβάνουν τα απρόβλεπτα σχόλιά σου, και αυτοί που δεν τα απολαμβάνουν μπορούν να κοιτάξουν αλλού για φίλους. Δεν πειράζει που καθυστερείς, θα ήταν καλύτερα να είσαι στην ώρα σου, αλλά όσο οι άνθρωποι γνωρίζουν ότι δεν τους "στήνεις επίτηδες", σε συγχωρούν για την καθυστέρησή σου. Αν δεν το κάνουν, δεν τους χρειάζεσαι ούτε εσύ για φίλους. Πόσο βαρετό θα ήταν αν όλοι ήταν "φυσιολογικοί".

Η ντροπή λοιπόν όχι μόνο πληγώνει αλλά είναι η κύρια αιτία ενός άλλου προβλήματος που έχουν οι ενήλικες με ΔΕΠ, την αδυναμία να νιώσουν καλά για τα επιτεύγματά τους. Τα θετικά σχόλια των άλλων δεν τα καλωσορίζουμε με ευγνωμοσύνη και χαρά και νομίζουμε ότι οι επιτυχίες μας ή από κάποιον άλλο έχουν γίνει ή συμπτωματικά !

Δεν λαμβάνουμε χαρά από τα επιτεύγματά και τις δημιουργίες μας εξαιτίας της ντροπής που νιώθουμε. Νιώθουμε πολύ ντροπή για να νιώσουμε καλά. Νιώθουμε ότι είναι ουσιαστικά ανήθικο να νιώσουμε περήφανοι για τον εαυτό μας. Η υγιής περηφάνια είναι ένα τόσο ξένο συναίσθημα που πρέπει να ανατρέξουν πολλά άτομα με add στα παιδικά τους χρόνια για να βρουν την τελευταία φορά που ένιωσαν πραγματικά περήφανοι και χαρούμενοι για αυτό που έκαναν.

Η ντροπή εμποδίζει τον καλύτερό μας εαυτό να βγει στην επιφάνεια. Μπαίνει εμπόδιο σε κάθε βήμα προς τα μπροστά. Καλείς μια επιχείρηση και αντί να μιλήσεις στον διευθυντή (επειδή νιώθεις πολύ μικρός και ασήμαντος) μιλάς σε έναν υπάλληλο που δεν μπορεί να κάνει και πολλά για την υπόθεσή σου. Ζητάς μια θέση εργασίας και αντί να δείξεις τον δυνατό εαυτό σου παρουσιάζεις μια μορφή του εαυτού σου που αυτοαναιρείται προκαλώντας μεν γοητεία αλλά όχι έμπνευση για να προσληφθείς. Πας για ψώνια και αγοράζεις ρούχα που θα σου επιτρέπουν να μην είσαι στην πρώτη γραμμή, χαιρετάς αλλά έχεις πρόβλημα να κρατάς έντονη επαφή με τα μάτια. Θες να κάνεις μια ερώτηση σε μια ομιλία αλλά νομίζεις πως η ερώτησή σου είναι χαζή. Έχεις μια καλή ιδέα αλλά δεν κάνεις τίποτα με αυτή γιατί υποθέτεις ότι τελικά δεν είναι και τόσο καλή. Κάνεις όλη την δουλειά για μια εργασία και όταν κάποιος άλλος επαινείται για αυτή δεν βγαίνεις μπροστά να πεις ποιος την ολοκλήρωσε. Όταν κάποιος δεν σου απαντά την κλήση, υποθέτεις ότι το κάνει επειδή σε βρίσκει κατά κάποιο τρόπο ανεπαρκή και πάει λέγοντας...
Προσπάθησε όσο μπορείς να ξεπεράσεις αισθήματα ντροπής. Όταν χαιρετάς έχε σφιχτή χειραψία και κράτα επαφή με τα μάτια. Όταν κάποιος δεν απαντά στην κλήση σου, υπέθεσε απλά ότι έχει πολύ δουλειά ("εμείς πιθανόν να θεωρούμε τόσο σημαντικό να απαντήσουμε σε μια κλήση ενώ έχουμε εργασία, την έχουμε ανάγκη φαίνεται την εναλλαγή.. .") Και αν ακόμα σας βρίσκουν ότι κάπου στερείστε μην εσωτερικοποιείτε την κριτική τους. Κοιτάξτε αλλού. Δεν χρειάζεστε κάποιον που σας απορρίπτει ούτως η άλλως.

Και θυμηθείτε πως η απόρριψη είναι το πρώτο βήμα για την αποδοχή κάπου αλλού, εκτος και αν αφήσατε την πρώτη απορριψη να σας σταματήσει.

Είναι αποκαρδιωτικό να βλέπει κανείς ενήλικες να συνεισφέρουν υπέροχα στον κόσμο, μόνο και μόνο για να νιώσουν στο τέλος της ημέρας σαν να μην συνεισέφεραν. Είναι επίπονο να βλέπει κανείς ένα ενήλικο να εργάζεται σκληρά και να προσφέρει, για να νιώσει σαν να το έχει κάνει κάποιος άλλος.

Λύσεις:
Αποτοξίνωση της ντροπής που έχει φωλιάσει μέσα μας με κάποια μακροχρόνια δέσμευση προς αυτήν την κατεύθυνση. Αποδοχή και απόλαυση του αληθινού μας εαυτού .
Απομάκρυνση από ανθρώπους στην ζωή μας που δεν μας αγαπούν, δεν μας εκτιμούν, δεν μας αποδέχονται για αυτό που είμαστε.
Διώξτε την "επικριτική δασκάλα της πέμπτης Δημοτικού" από μέσα σας!
Έχετε ανάγκη την αποδοχή. Έχετε ανάγκη ανθρώπους που βλέπουν σε σας τον καλύτερο εαυτό σας και θέλουν να σας βοηθήσουν να τον αναπτύξετε. Όσο περιβάλλεστε όλο και περισσότερο από ανθρώπους που βλέπουν περισσότερο καλό στον εαυτό σας, από όσο βλέπετε εσείς οι ίδιοι ο φοβισμένος και ντροπιασμένος εαυτός σας, θα αρχίσει να νιώθει λιγότερο φόβο και θα αρχίσετε να νιώθετε σιγά σιγά περήφανοι.

Μετάφραση από το "Delivered from distraction των Ed. Hallowell and John Ratey" (σελίδα 262)

Συνάντηση Πέμπτης 7 Δεκεμβρίου 2017

Σας περιμένουμε για συζήτηση σχετικά με την ΔΕΠΥ την Πέμπτη  7 Δεκεμβρίου 2017 , στις 19:30 στο καφέ yellow στην Λουκά Μπέλου 12. Δίπλα...